Ծառի փորագրության ՀԻՆ հայկական ավանդույթները. ինչ էին ՀԱՅԵՐԸ պատրաստում փայտից

Համարվում է, որ ավելի քան հազար տարի առաջ լավագույն վարպետներն ապրում էին Վանի շրջանում: Հենց այնտեղ, որտեղ շատ ծառ չկար։ Վանի բնակիչները փայտ չէին օգտագործում շինարարության մեջ կամ որպես ջեռուցման նյութ: Փոխարենը, նրանք փայտին վերաբերվում էին սիրով ու հոգատարությամբ, և ավելի գեղեցկացնում՝ աչքին էլ ավելի հաճելի լինելու համար: Այդպես էլ առաջացան փայտե զարդերը, փորագրված գդալները և այլ կենցաղային իրեր:

Ժամանակի ընթացքում վարպետները սկսեցին փայտե դռներ պատրաստել տաճարների համար։ Առաջին հայտնի նման դուռը Մուշի Սուրբ Առաքելոց վանքի հմայիչ և նրբագեղ զարդանախշերով դուռն է, որը թվագրվում է 1134 թվականին և կառուցվել է վարպետներ Թորոսի, Գրիգորի և Լուկասի կողմից: Միջնադարում վանքը եղել է հայկական մշակութային կենտրոն։

1915-ի Օսմանյան կոտորածի ժամանակ Գրիգոր Լուսավորչի հիմնադրած Մշո Առաքելոց վանքը ավերվել է ։ 1916 թվականին թուրքերի նահանջից հետո հայտնի պատմաբան և հնագետ Սմբատ Տեր-Ավետիսյանը Բիթլիսում հայտնաբերել է թուրքերի կողմից որպես ավար գրավված դուռը։

Շուտով դուռը տեղափոխվեց Թբիլիսիի թանգարան։ Ավելի ուշ՝ 1925 թվականին, այն հանձնվել է Երևանի պատմության թանգարանին։ Այսպիսով պահպանվել է միջնադարյան հայ արվեստի եզակի նմուշ։

Հայերը գեղագիտության և գեղեցկության մեջ միշտ էլ դրսևորվել են իրենց առօրյա կյանքում։ Գդալները, սկուտեղները, ամուլետները, օրրանները, ճախարակները և շատ այլ առարկաներ զարդարված էին ծաղկային և երկրաչափական նախշերով փորագրություններով:

Երևանի կենտրոնում՝ Պարոնյան փողոցում, գտնվում է փայտի փորագրության հրաշալի թանգարան։ Այստեղ կարելի է ծանոթանալ ծառի Հայ ազգային արվեստի լայն դրսևորմանը, որի ավանդույթները հայերը փորձում են պահպանել և վերակենդանացնել մինչև այսօր։