Ինչ են ցույց տալիս Հայաստանի հնագույն պետրոգլիֆները(ժայռապատկերները). լուսանկարներ, տեսանյութ

Հայաստանում հայտնաբերված բազմաթիվ ժայռապատկերները վկայում են տարածաշրջանում ժայռապատկերների հազարամյա պատմության մասին։ Հայկական լեռնաշխարհում ժայռապատկերների արվեստը զարգացել է նեոլիթի ժամանակներից և հասել է իր գագաթնակետին բրոնզե դարում։ Բացի գեղարվեստական նպատակներից, ժայռապատկերները հաղորդակցման միջոց էին, քանի որ դրանք օգտագործվում էին տեղեկատվության արձանագրման, պահպանման և փոխանցման համար:

Հայաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Պատմության ինստիտուտի գիտաշխատող Կարեն Թոխատյանը 2015 թվականին գիտական հոդված է հրապարակել Հայաստանում հայկական ժայռապատկերների մասին: Թոխատյանի խոսքերով՝ ժայռապատկերները մշակութային մեծ արժեք ունեն, քանի որ դրանք վառ են ցուցադրում մ.թ.ա VII-I հազարամյակներում Հայկական լեռնաշխարհում բնակվող հայերի նախնիների պատմական իրողությունը: Մասնավորապես, այս արվեստը կարող էր օգնել մասնագետներին ավելի շատ իմանալ հայ ժողովրդի ծագման, ինչպես նաև նրա ժողովրդագրական գործընթացների մասին։

Հայկական ժայռապատկերները հիմնականում գտնվում են լեռնային շրջաններում։ Սակայն ժայռապատկերները պահպանվել են և հովիտներում, և նախալեռներում։ Հնագույն հայերը ստեղծել են հսկայական պատկերասրահներ և լեռնային սրբավայրեր, որոնք պարունակում են տասնյակ հազարավոր ժայռապատկերներ։

Հայաստանի ժայռապատկերները արտացոլում են ամենատարբեր թեմաները, այդ թվում՝

  • Բնապահպանական տարրեր՝ լեռներ, հրաբուխներ, գետեր, լճեր
  • Բնական երեւույթներ՝ կայծակ, ամպեր, անձրև, Ծիածան:
  • Երկնային մարմիններ՝ արևը, լուսինը, աստղերը, համաստեղությունները:
  • Աստղագիտական իրադարձություններ՝ խավարում, գիսաստղեր:
  • Բուսական և կենդանական աշխարհի տարրեր
  • Տղամարդկանց գործունեությունը՝ գյուղատնտեսություն, որսորդություն, վարելահող
  • Սպորտ և մրցույթներ
  • Խաղեր և պար
  • Զենք և գործիքներ՝ վահաններ, նիզակներ, մահակներ
  • Տրանսպորտ՝ սայլեր, կառքեր, նավակներ
  • Գիտական տվյալներ՝ աստղային երկնքի քարտեզներ, օրացույցներ, կոմպասներ, ոռոգման համակարգերի պլաններ

Բացի այդ, Թոխատյանը գրում է, որ ժայռապատկերները պարունակում են մեծ քանակությամբ նախշեր և խորհրդանիշներ: Որոշ կերպարներ օգտագործվում են միջնադարում որպես իդեոգրամներ: Թոխատյանը նաև պնդում է, որ վերոնշյալ թեմաներից մի քանիսը բացառապես հազվադեպ են հանդիպվում Հայաստանի սահմաններից դուրս գտնվող ժայռապատկերներում։