Աշխարհում խաչքարերի ամենամեծ թանգարանը ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ է. գիտե՞ս, թե որտեղ է և ինչպես այն դարձավ ամենամեծը (լուսանկարներ)

Նորատուսը հին հայկական բնակավայր է, որը գտնվում է Գեղարքունիքի մարզում, Գավառ քաղաքից 4 կմ հեռավորության վրա, Գավառ գետի աջ ափին։ 16-րդ դարում Նորատուսը հայ մելիքների (իշխանների) նստավայրն էր։

Այժմ գյուղում խաչքարերի ամենամեծ հավաքածուն Հայաստանում է։ Փաստորեն, այն բանից հետո, երբ Ադրբեջանի կառավարությունը Ջուղայում (նախկին Ջուղա) բազմաթիվ խաչքարեր ոչնչացրեց, Նորատուսը դարձավ աշխարհի խաչքարերի խոշորագույն «թանգարանը»։

Խաչքարերի մեծ ,ասի վրա պատկերված է արեգակնային սկավառակով մեծ խաչ։ Մնացած հուշարձանները զարդարված են տերևների, խաղողի ողկույզների, նռնակների և այլ նախշերի պատկերներով։ Նորատուսի խաչքարերի մեծ մասը թվագրվում է 13-15-րդ դարերով, սակայն ամենահին խաչքարը փորագրվել է 5-րդ դարում։

Ավանի կենտրոնում է գտնվում IX դարի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին։ Այն ավերվել է պարսիկների կողմից 14-րդ դարում, վերանորոգվել է 15-րդ դարում և, ի վերջո, ավերվել է Թամերլանի կողմից։ Այժմ եկեղեցուց միայն ավերակներ են մնացել։

Եկեղեցու վրայի գրությունը մեզ տեղեկացնում է, որ այն կառուցել է Գեղարքունիքի Սահակը։ Մեծ, մաքուր քարերից կառուցված Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին պատկանում է խաչաձև գմբեթներով ճարտարապետական ոճին։ Ըստ մեկ այլ արձանագրության՝ եկեղեցու տարածքում ամենահին խաչքարը թվագրվում է 996 թվականով։

Նորատուսի հարավային ծայրամասում է գտնվում ևս մեկ խաչաձև գմբեթավոր եկեղեցի՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին։ Արևելյան պատի արձանագրության համաձայն՝ եկեղեցին կառուցվել է 10-րդ դարում։ 13-րդ դարում եկեղեցուն կից կառուցել են երկու ավանդատներ։