Երբ ՀԱՅ դավաճանները կտրեցին Մխիթար Սպարապետի գլուխը, նրանց պատժեց թուրք փաշան. ինչպե՞ս թուրքը հարգանքի տուրք մատուցեց Մխիթար Սպարապետին

Դավիթ Բեկի մահից հետո հայկական զորքերի գլխավոր հրամանատար ընտրվեց Մխիթար Սպարապետը։

1729 թվականին Օսմանյան բանակը կրկին պաշարեց Հալիձորը։ Մխիթար Սպարապետի և մյուս զորահրամանատար Տեր-Ավետիսի միջև հակասություններ առաջացան։ Վերջինս իր կողմնակիցների հետ հետագա պայքարն անօգուտ էր համարում և փորձում էր բանակցել թուրքերի հետ։

Մխիթարը Տեր Ավետիսին ուղարկեց օսմաններին խաղաղ բանակցությունների համար։ Տեր Ավետիսը մնաց թուրքերի հետ, իսկ նրան ուղեկցող երկու հայ զինվորներին հրամայվեց վերադառնալ և բացել ամրոցի դարպասները օսմանյան բանակի համար։

Իմանալով դավաճանության մասին և գիտակցելով, որ Բերդի գվարդիան այլևս չի վերահսկվում, Մխիթարը գիշերով գաղտնի հեռացավ բերդից։ Լուսադեմին թուրքերը մտան Հալիձոր և սպանեցին բոլոր զինվորականներին, իսկ կանանց ու երեխաներին գերի վերցրին։ Գերեվարվեցին նաև Մխիթար Սպարապետի կինն ու որդիները։ Թուրքերը քանդեցին և ավերեցին Հալիձորի բոլոր ամրոցները և նրա պարիսպները։

Չնայած նրան, որ Մխիթարը հավաքեց նոր բանակ և մի քանի անգամ հաղթեց օսմաններին, դրանով վրեժխնդիր լինելով իր հայրենակիցներից, Սյունիքում վերականգնել միասնական բանակը նրան այդպես էլ չհաջողվեց։

How an Ottoman Pasha Paid Tribute to Mkhitar Sparapet

Որոշ գյուղերում հայ մելիքները հետաքրքրվում էին միայն իրենց հողի անվտանգությամբ և թուրքերի վրեժխնդրությունից վախենալով՝ մենակ թողեցին Մխիթարին։ Սպարապետը (հրամանատար) տեղափոխվեց Խնձորեսկ և որոշ ժամանակ ապրեց այնտեղ։ Տեղի հայերը փորձեցին համոզել նրան, որ այնտեղից վերադառնա իր ամրոց։ Բայց նա չէր համաձայնվում:

1730 թվականին, երբ Մխիթարը վերադարձավ Խնձորեսկ թուրքերի հետ հաղթական բախումից հետո, նա սպանվեց իր հայրենակիցների կողմից։ Նրանք գլխատեցին Սպարապետին և տարան Թավրիզ՝ օսմանական փաշայի մոտ։

Փաշան ապշած էր. «Ով անհավատներ և աթեիստներ, ինչպես եք համարձակվում լիովին անտեղի սպանել ձեր Տիրոջը և նման խիզախ մարդուն»: Փաշան հրամայեց գլխատել բոլոր նրանց, ովքեր նրան են բերել Մխիթար Սպարապետի գլուխը։

Ցավալի է, հայը հային սպանում է, թուրքը պատժում է հային: Իսկ ավելի ցավալին, որ մինչ օրս նման դավաճաններ կան: