ՀԱՅԿԱԿԱՆ չքնաղագույն Կարսը. գիտե՞ս, թե ինչու է թուրքի ձեռքում (ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐ)

Հին ժամանակներից Կարսը համարվում էր Փոքր Ասիայի առանցքային տիրակալը, իսկ նրա ամրոցը անառիկ ամրություն էր։

Ըստ որոշ ենթադրությունների՝ Կարսը հիմնադրվել է 4-րդ դարում։ Սակայն քաղաքի մասին հիշատակումները հանդիպում են հայկական և բյուզանդական ժամանակագրություններում՝ սկսած IX դարից։ Այդ ժամանակ Կարսը խոշոր առևտրային և արհեստագործական կենտրոն էր, որի միջոցով առևտրային ուղիներ էին անցնում դեպի տարբեր երկրներ։

Միջնաբերդը շրջապատված էր պատերի հինգ շարքով և բաղկացած էր ներքին և արտաքին ամրոցներից։ Արտաքին ամրոցի պատերը մեզ են հասել խիստ վնասված։

Սկզբում Կարսի ամրոցի պատերին եղել են զորանոցներ, պարենամթերքի ու զինամթերքի պահեստներ, բայց չեն եղել քաղաքացիական շինություններ։ Սակայն 17-րդ դարում ամրոցի ներսում արդեն 3000 տուն և բազմաթիվ խանութներ են եղել։

Բերդաքաղաքը մեծ նշանակություն է ունեցել միջնադարյան Հայաստանի պետական և հասարակական կյանքում։ Դա եղել է Այրարատ նահանգի Վանանդ շրջանի կենտրոնը։

Քաղաքը նաև արհեստների և առևտրի խոշոր կենտրոն էր։ 928-961 թվականներին քաղաքը Հայաստանի մայրաքաղաքն էր, բայց 961 թվականին Հայոց թագավոր Աշոտ 3-րդը մայրաքաղաքը տեղափոխեց Անի։

10-11-րդ դարերում Կարսը մնում էր Վանանդի կամ Կարսի թագավորության մայրաքաղաքը, որը կառավարում էր Հայկական Բագրատունիների արքունի կրտսեր ճյուղը։

1065 թվականին Կարսի թագավորությունը միացվեց Բյուզանդիային, իսկ հետո գրավվեց սելջուկների կողմից։ Հյուսիսային Հայաստանի մի մասի հետ Նա ազատագրվեց Զաքարյանների կողմից 1206 թվականին և մտավ Վրացական թագավորության կազմի մեջ։

16-րդ դարում Կարսը գրավվել է թուրքերի կողմից, որոնք այն դարձրել են հենակետ Անդրկովկասում իրենց ազդեցությունը տարածելու համար։

Առաջին համաշխարհային պատերազմում թուրքերի կրած պարտությունից հետո քաղաքը հանձնվեց Հայաստանին, բայց ոչ երկար ժամանակով։ 1921 թվականին Թուրքիայի և բոլշևիկյան Ռուսաստանի միջև ստորագրվեց Կարսի պայմանագիրը, որը ստիպեց հայերին տալ Կարսը Արարատ լեռան հետ միասին Թուրքիային։