Ինչու՞ էին թուրքերը թաքցնում ՀԱՅԵՐԻ իրական ԹԻՎԸ. էլ ինչի են ընդունակ թուրքերը (ԲԱՑԱՌԻԿ բացահայտում)

Մինչև 19-րդ դարի կեսերը Օսմանյան կայսրությունում հայերի թվաքանակի մասին տվյալները Կոստանդնուպոլսի պատրիարքարանի փաստաթղթերում և սուլթանական պաշտոնական փաստաթղթերում միմյանցից չէին տարբերվում, հետևաբար այդ տեղեկություններն իրատեսական էին։

Այսպես, Օսմանյան կայսրության 1844 թվականի մարդահամարի համաձայն, Օսմանյան կայսրությունում կար 2 400 000 հայ (համեմատության համար, նույն մարդահամարով ողջ կայսրությունում կար 1 500 000 քուրդ, իսկ Արևմտյան Հայաստանի ողջ բնակչությունը կազմում էր 10 000 000)։

Տվյալ դեպքում հաշվետվության մեջ կային միայն Հայ Առաքելական եկեղեցու հետևորդ հայերը, այսինքն՝ հայ կաթոլիկները, բողոքական հայերը և համշենցիները այդ թվի մեջ չէին մտնում։ Նրանց հետ միասին հայերի թիվը կկազմի մոտ 3 մլն մարդ։

19-րդ դարի սկզբին նույնպիսի ցուցանիշներ էր տալիս Կոստանդնուպոլսի պատրիարքարանը։ 1870-ի տվյալներով, Օսմանյան կայսրությունում եղել է Հայ Առաքելական Եկեղեցու 3 միլիոն հետևորդ, իսկ Կոստանդնուպոլսի պատրիարքարանը գնահատել է հայերի (ներառյալ կաթոլիկները, բողոքականները և այլն) ընդհանուր թիվը մոտ 3 600 000 մարդ:

Հայերը կազմում էին բնակչության մեծ մասը Վանի, Էրզրում, Բիթլիս, Դիարբեքիր (Տիգրանակերտ), Սիվաս, Խարբերդ, Կիլիկիա (Կիլիկիան բաժանված էր երկու վարչական միավորների, Ադանա Վիլայեներին և Մարաշ Սանջակին Հալեպի վիլայեթում) և այլ վիլայեթներում:

19-րդ դարի երկրորդ կեսին Եվրոպայում բարձրացվեց Օսմանյան կայսրության քրիստոնյաների հարցը։ Եվրոպական տերությունները պահանջում էին ինքնավարություն տրամադրել հույներին, հայերին և սլավոններին այն վիլայեթներում և սանջակներում, որտեղ նրանք կազմում էին բնակչության մեծամասնությունը։

Ստորև քարտեզի վրա ներկայացված են ենթադրյալ հայկական ինքնակառավարման սահմանները, որոնք ներկայացվել են եվրոպական պատվիրակության կողմից՝ պրոֆեսոր Մանդելշտամի գլխավորությամբ:

Եվրոպայում ընդունվել են մի շարք բանաձևեր, որոնք Օսմանյան կայսրությանը պարտավորեցնում են տրամադրել Մանդելշտամի սահմաններում ներկայացված «Օսմանյան Հայաստանի» ինքնավարությունը։

Օսմանյան կայսրության պաշտոնական մարդահամարի համաձայն, այդ տարածքի էթնիկ կազմը հետևյալն էր.

  • Հայերը-64,5%
  • Թուրքեր-25,7%
  • Քրդեր-5,8%
  • Ձաձակի-1,8%
  • Ասորիներ-1%
  • Եզդիներ-0,7%
  • Հույներ-0,2%
  • Գնչուներ-0,1%

Հենց այդ ժամանակ էլ Օսմանյան կայսրության կառավարությունը հասկացավ, որ կայսրությունը եվրոպական ճնշումից փրկելու համար անհրաժեշտ է (զուտ թուրքերի ոճով) կեղծել հայերի թիվը, ինչը թույլ կտար, որ նրանք «եվրոպացի գործընկերներին» պատասխանեին այսպես. «Վիլայաթներից և ոչ մեկում հայերը մեծամասնություն չեն կազմում, իսկ դա նշանակում է, որ ինքնավարության մասին ձեր պահանջներն անհիմն են»:

1880-ին Օսմանյան կայսրությունը «նոր թարմացված տվյալներ» տրամադրեց հայերի թվաքանակի վերաբերյալ, որոնք ցույց տվեցին, որ Արևմտյան Հայաստանում ընդամենը 1 300 000 հայ է ապրում, որոնցից 700 000-ն ապրում էր Մարմարա ծովի ափերին և Կոստանդնուպոլսում, և միայն 600 000-ն էր ապրում այնտեղ, որտեղ եվրոպացիները ցանկանում էին հայկական գավառը ինքնավար դարձնել:

Բայց հայերի թիվը 3 000 000-ից մինչև 1 300 000-ի (1700 000-ով) նվազեցնելու պատճառը այդպես էլ չեն բացատրել ոչ նախկին Օսմանյան կայսրության իշխանությունները, ոչ էլ ժամանակակից Թուրքիայի պաշտոնյաները։

Չէ որ հիշյալ ժամանակահատվածում Օսմանյան կայսրությունում հայերի զանգվածային սպանություններ, կոտորածներ և էթնիկ զտումներ չեն եղել։ 19-րդ դարի առաջին զանգվածային էթնիկ զտումները սկսվել են 1894-96 թվականներին, այսինքն՝ դրանից 14-16 տարի անց։

Պատճառը Եվրոպական բանաձևերի ընդունումն է, որոնք Օսմանյան կայսրությանը պարտադրում էին Հայաստանին ինքնակառավարում տրամադրել, ինչը հանգեցրեց ոչ միայն 1880 թվականից ի վեր հայ բնակչության թվաքանակի կեղծմանը, այլև «Թուրքիան առանց հայերի և հույների» նախագծի իրականացմանը:

Չէ որ հայերն ու հույները Արևմտյան Հայաստանի բնիկ ժողովուրդներն էին, ի տարբերություն թուրքերի, որոնք այնտեղ էին տեղափոխվել Միջին Ասիայից մի քանի դար առաջ։