«Որքան էլ նրանք սիրալիր են, նրանցից դեռ ՀԱՅԻ արյան հոտ էր գալիս». ո՞վ է այս խոսքերի հեղինակը, որ մինչև կյանքի վերջ պաշտպանել է ՀԱՅԵՐԻՆ

Հենրի Մորգենթաուն Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Օսմանյան կայսրությունում ԱՄՆ դեսպանն էր։ Մեծամասամբ այդ մեծ մարդու շնորհիվ, ով ծնվել է հրեական ընտանիքում, աշխարհն իմացավ Հայոց ցեղասպանության մասին, և նրա տիտանական ջանքերի շնորհիվ փրկվեցին տասնյակ հազարավոր հայեր։

Մորգենթաուն հանդիպել է Օսմանյան կայսրության առաջնորդների հետ, որպեսզի քննարկի հայերի վիճակը թեթևացնելու ուղիները, սակայն պաշտոնական իշխանություններն անտեսել են նրա բողոքները։ Սակայն նա երկրի ներքին գործերի նախարար Թալեաթ փաշային զգուշացրել է՝ ասելով. «Մեր ժողովուրդը երբեք չի մոռանա այդ սպանդը»:

Շուտով Մորգենթաուն և մի քանի այլ ամերիկացիներ որոշեցին ստեղծել «Հայերի դեմ վայրագությունների կոմիտե» (հետագայում վերանվանված «Մերձավոր Արևելքի օգնություն»), որն ավելի քան 100 մլն դոլար հավաքեց օգնության համար (համարժեք է 1 մլրդ դոլարին այսօր)։

«Նյու Յորք Թայմս»-ի հրատարակիչ Ադոլֆ Օքսի հետ ունեցած իր բարեկամության շնորհիվ Մորգենթաուն 1915-ին մեծացրել է 145-րդ հոդվածի 1-ին մասի հայերի կոտորածի տեղեկատվական լուսաբանման ծավալը: Նման գործողությունները զայրացրել են թուրքական իշխանություններին, ինչը հանգեցրել է Մորգենթաուին 1916-ին Օսմանյան կայսրությունում ԱՄՆ դեսպանի պաշտոնից հրաժարվելը:

Իր «Ազգի սպանություն» գրքում Մորգենթաուն գրել է, որ «եկել է այն եզրակացության, որ Թուրքիան սարսափի վայր է…«:

«Ես սպառել եմ իմ ռեսուրսները։ Ինձ համար անտանելի էր իմ հետագա ամենօրյա շփումը այդ մարդկանց հետ: Որքան էլ որ նրանք սիրալիր լինեին, նրանցից դեռ գրեթե մեկ միլիոն մարդկային էակների արյան հոտ էր գալիս»:

henry morgenthau sr. - Reddit post and comment search - SocialGrep

Մորգենթաուն համոզիչ կերպով ապացուցել է, որ երիտթուրքերի նպատակը հայ ժողովրդի ոչնչացումն էր։ Նա դատապարտել է եվրոպական տերությունների անտարբերությունը, որոնք խրախուսում էին թուրք մարդասպաններին։