ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ 3 նոր քարանձավներ են հայտնաբերվել, որոնք ապշեցրել են նույնիսկ ամենափորձառու քարանձավագետներին

Հայ-իտալական քարանձավագետների խումբը մոտ երեք տարի առաջ Հայաստանում երեք նոր քարանձավ է հայտնաբերել։ Արարատի մարզի Ուրծ լեռնաշղթայի տարածքում և Սյունիքի մարզի Սիսիանում նրանց կատարած հայտնագործությունները ապշեցրել են նույնիսկ ամենափորձառու սպելեոլոգներին (քարանձավագետներին)։

Վայոց Ձորի և Տավուշի մարզերում բազմաթիվ քարանձավներ ուսումնասիրած իտալացի երկրաբան և քարանձավագետ Ռոսարիո Ռուջերին հիացած էր Արարատի և Սյունիքի լեռներում թաքնվող հրաշքներով.

«Մենք այցելեցինք բավականին խորը քարանձավներ և էնդեմիկ բուսական ու կենդանական աշխարհի բազմաթիվ նմուշներ հայտնաբերեցինք։ Մենք հայտնաբերեցինք հետաքրքիր հրաբխային գոյացություններ Սիսիանի քարանձավներից մեկում։ Այս կոնկրետ քարանձավը լցված էր լավայով և մագմայով», — ասել է Ռուջերին:

Փորձագետները զարմացել են Ուրծ լեռնաշղթայի քարանձավներից մեկում ֆաունայի առատությամբ և 10 տարվա ընթացքում այնտեղ տեղի ունեցած փոփոխություններով: «Մենք առաջին անգամ այդ քարանձավը այցելել ենք 1984 թվականին, այնուհետև՝ 2008 թվականին: Այս անգամ ամեն ինչ այլ կերպ էր։ Աղավնիների փոխարեն այժմ այնտեղ բնակվում են ագռավներ։ Ամենայն հավանականությամբ, բոլոր տեղական աղավնիները սպանվել են որսորդների կողմից», — ասել է Շահինյանը:

Ուրծ լեռնաշղթայի մեկ այլ քարանձավ առաջին անգամ հայտնաբերվել է խորհրդային գիտնական Սերգեյ Դալիի էքսպեդիցիոն խմբի կողմից 1940-ականներին: Հաջորդ 70 տարիների ընթացքում ոչ մի խումբ չի կարողացել կրկին գտնել այդ քարանձավը։

«Մենք վերջապես գտել ենք Սերգեյ Դալեմի արձանագրած քարանձավը։ Այժմ մենք ունենք նրա գրությունները, որոնց շնորհիվ կարող ենք նաև համեմատություններ անել նախկին և ներկայիս վիճակների միջև: Դա կարող էր հիմք հանդիսանալ խորքային հնագիտական հետազոտությունների համար», — ասել է Շահինյանը։

Գիտարշավի իտալացի մասնակիցները վստահ են, որ Հայաստանը կարող է ամեն կերպ խթանել լեռնային տուրիզմի, հնագիտության, քարանձավաբանության, ինչպես նաև ամբողջ երկրում զբոսաշրջության զարգացումը:

Շահինյանի խոսքով՝ չնայած բազմաթիվ հայկական քարանձավներ ընդգրկված են բնության հուշարձանների պետական ցուցակում, կառավարությունը ոչ մի միջոց չի հատկացնում դրանց ուսումնասիրության համար: Ավելին, Հայաստանի բազմաթիվ զբոսաշրջային ծրագրերն անտեսում են սպելեոտուրիզմը։ Վերջին տարիներին Հայաստանի քարանձավաբանական կենտրոնը հենվում է սեփական միջոցների վրա։ Սակայն արտասահմանյան քարանձավաբանական ասոցիացիաները աջակցել են կենտրոնի վերջին վեց քարանձավային արշավներին: