ԶԱՐԵՀ ՄՈՒԹԱՖՅԱՆ. ճանաչենք դաժան ճակատագրվ ՀԱՅԻՆ, ում վիճակված էր ապրել նույնիսկ մանկատան ռմբակոծությունից հետո

«Արուեստը ամէն մէկ ձգտումին մեջ կը ծնի, կ’երիտասարդանայ ու կը ծերանայ, բայց չի մեռնիր, միշտը վերածնվի, ինչպես օրուան արևը»:

Խոսքերի հեղինակը Ֆրանսիահայ նկարիչ Զարեհ Մութաֆյանն է՝ ծնված 1907 թվականի մարտի 15-ին Սև ծովի ափամերձ շրջանում գտնվող Սամսուն քաղաքում:

1915 թվականին նկարիչը ջարդի հետևանքով կորցրեց իր ողջ ընտանիքը, որբ մնաց և վերաբնակեցվեց Հունաստանում։ 1923 թվականին Իտալիան սկսեց ռմբակոծել Հունաստանի Կորֆու կղզին և հարվածեց մանկատանը, որտեղ ապրում էր Մութաֆյանը: Այս միջադեպը հարթելու համար Մուսոլինին առաջարկեց Իտալիա տանել 100 որբերի, որոնց թվում էր Զարե Մութաֆյանը։ Այսպես, 16 տարեկանում երիտասարդը Մխիթարյանների հետ հայտնվեց Սուրբ Ղազար կղզում։

Զարեհ Մութաֆյանը սիրում էր նկարել և ցանկանում էր ջութակահար դառնալ, սակայն առողջական պատճառներով ստիպված հրաժարվեց ջութակից և ընդունվեց Միլանի Բրերա գեղարվեստի ակադեմիայի նկարչություն։ Այնտեղ նա կատարելագործել է իր հմտությունները, որից հետո տեղափոխվել է նախ Ժնև, ապա վերջնականապես հաստատվել Փարիզում, որտեղ մաս է կազմել հայ մտավորականությանը։

1939 թվականի սկզբին Զարեհ Մութաֆյանն ամուսնացել է ատամնաբույժ Հայկուհի Դամլամյանի հետ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկզբին Զարեհ Մութաֆյանը Փարիզի 9-րդ թաղամասի Նավարին փողոցում մի ընդարձակ արհեստանոց վարձեց, որտեղ սկսեց հավաքվել մայրաքաղաքի հայ մտավորականությունը։ Հաշվի առնելով հավաքների իրավունքի սահմանափակումները՝ նրա սեմինարը հաճախ հիմք է հանդիսանում ցեղասպանությունը վերապրած այս մարդկանց մշակութային գործունեության համար։

1967 և 1971 թթ. այցելել է Հայաստան:
Զարեհ Մութաֆյանի գործերից պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում:

«Հայրս ավելի քան 1000 կտավների հեղինակ է: Անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել եվրոպական, ամերիկյան մի շարք երկրներում: Սակայն նա առավել շատ կարևորում էր հայաստանյան երկու ցուցահանդեսները»,-ասել է Զ. Մութաֆյանի որդին: