ՀԱՅԵՐԸ Բաքուն կառուցեցին, թուրքերը ազատվեցին ՀԱՅԵՐԻՑ. տեսե՛ք, թե ինչքան բան է արել ՀԱՅԸ իրեն հալածողի համար

Հայկական ներկայությունը Բաքվում ձևավորվել է 1800-ականների սկզբին, երբ ռուսական կայսրությունը ընդլայնեց իր տիրապետությունները Կասպից ծովի արևմտյան ափին գտնվող հողերի վրա։ Ապշերոնի թերակղզու զարգացումը, որտեղ գտնվում է Բաքուն, պայմանավորված էր նավթով։ Եվ հենց հայ ձեռնարկատերերն են մեծ ներդրում ունեցել Բաքվի նավթարդյունաբերության մեջ, չնայած տեղի բնակիչները, ռուսներն ու եվրոպացիներն իրենց դերն են ունեցել դրա կայացման գործում։

1871 թ. առաջին անգամ հաջողությամբ նավթ արդյունահանած Միրզոևը (Հովհանես Միրզոյան) կամ Լիանոզովը, Ադամովը կամ Ծատուրովը, ընդգրկվել են իրենց սերնդի ամենահարուստ մարդկանց ցանկում: Նրանք մրցում էին այնպիսի հսկաների հետ, ինչպիսիք են Ռոթշիլդան և Նոբելին, որոնք Բաքվի նավթային արդյունաբերության գլխավոր խաղացողներն էին։

Баку в начале 20 века (30 фотографий)

Բաքվում հայկական ներկայության առաջին տարիներին հայերն աստիճանաբար դառնում էին քաղաքային գործվածքների մի մասը։ Քաղաքում կառուցվեցին մի շարք հայկական եկեղեցիներ ու դպրոցներ։ Բացի այդ, քաղաքում առաջին գրադարանի ստեղծումը, ինչպես նաև Բաքվում առաջին գրքերի և թերթերի հրատարակումը տեղի են ունեցել հայերի շնորհիվ։

Բաքվի ճարտարապետության մի քանի նշանակալի գործեր՝ հասարակական շենքերից մինչև մասնավոր տներ, նախագծվել կամ պատվիրվել են հայերի կողմից 19-րդ դարի վերջից մինչև 20-րդ դարի սկիզբ ընկած ժամանակահատվածում։

Սակայն ամեն ինչ այդքան էլ լավ չէր ընթանում։ 1900-ական և 1910-ական թվականներին եղել են ինտենսիվ միջէթնիկական բախումների տարիներ, որոնք ուղեկցվել են անկայունությամբ, որն առաջացել է Ռուսական կայսրության ներքին խնդիրների պատճառով։ Հարկ է նշել նաև, որ այդ իրադարձությունները կանխագուշակում էին նմանատիպ իրադարձություններ, որոնք ուղեկցում էին Խորհրդային Միության փլուզմանը տասնամյակներ անց։

Խորհրդային տարիներին շատ բաքվեցիներ ձևավորեցին Բաքվի նոր ինքնությունը, որում տեղ գտան հարյուր հազարավոր ռուսախոս և աշխարհիկ հայեր։ Երբ սկսվեց Լեռնային Ղարաբաղի համար բռնի շարժումը, որն ուղեկցվեց 1990 թվականին Բաքվում հայերի ջարդերով, Բաքվի հայերի մեծ մասը փախավ Հայաստան, Ռուսաստան, ինչպես նաև արևմտյան երկրներ:

Ըստ գնահատականների՝ մի շարք էթնիկ հայեր՝ հարյուրից մինչև տասնյակ հազարավոր, նախկինի պես բնակվում են Բաքվում և Ադրբեջանի այլ շրջաններում։ Նրանք հիմնականում ամուսնացած են ադրբեջանցիների հետ, և լարված քաղաքական իրավիճակը տարածաշրջանում լրջորեն սահմանափակում է երկրում հայկական ինքնության ազատ արտահայտումը…