«1942թ-ի դեկտեմբերին հայրս մահացել է թշնամու գնդակից։ Ես այդ ժամանակ 7 տարեկան էի». ի՞նչ են պատմում 83-ամյա ԱՐԻՍ պապի հուշերը

Հայրենական մեծ պատերազմն ավարտվեց հաղթանակով, բայց շատ ընտանիքներ այդպես էլ չտեսան իրենց հայրերին, որդիներին, եղբայրներին։ Նրանցից մեկն Արիս Սմբատյանն է, որի հայրն այդպես էլ չվերադարձավ ռազմաճակատից։

Արիս Սմբատյանի հորը` Յախշիբեկին, 1941թ-ին պատերազմ են տարել հենց դաշտից, որտեղ նա աշխատել է։ Ահա թե ինչ է պատմել 83 տարեկան Արիսը` Վայոց Ձորի մարզի Շատին գյուղի հնաբնակը։

Արիս պապը նստեց իր համեստ սենյակում դրված վառարանի մոտ և սկսեց հերթով ցույց տալ հոր հիշատակը պահող իրերը։

1947թ-ին Շատինում բնակվել է 637 ընտանիք։ Արիս պապը որոշել է կազմել այն համագյուղացիների ցանկը, որոնք զոհվել են Հայրենական մեծ պատերազմում։

«Ես սկսել եմ կազմել այն մարդկանց ցուցակը, որոնք մեր գյուղից գնացել են պատերազմ և չեն վերադարձել… Նրանց թվում են հայրս ու զարմիկս։ Հետո ես հիվանդացա և դադարեցի նորացնել ցուցակները», — պատմում է նա։

Թղթերի և հին լուսանկարների շարքում նա գտել է հոր գրած երգերի նոթատետրը։ Յախշիբեկ Սմբատյանը երգեր ու բանաստեղծություններ է հորինել, ինքն էլ երգել է, երգերից մեկն էլ նվիրված է ռուս-ճապոնական պատերազմին։

Արիսի հայրը ռազմաճակատ է գնացել 1941թ-ին։ Նա աշխատել է դաշտում… Տարել են, նույնիսկ չեն թողել տուն մտնի, նրանց գեներալն ուկրաինացի է եղել։ Երբ գերմանացիները հասել են Պոլտավա, հրամանատարը նամակ է գրել Ստալինին` բացատրելով, որ զինծառայողները հիմա Նախիջևանում են և անգործ նստած են»։

Նրա խոսքով` Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին մտավախություններ են եղել, որ Թուրքիան կարող է հարձակվել ԽՍՀՄ-ի վրա։ Բայց թուրքերը հրաժարվել են այդ մտքից։ Այն բանից հետո, երբ գեներալը զեկուցել է բանակի անգործության մասին, Նախիջևանում տեղակայված զորքերն ուղարկվել են ռուսական ռազմաճակատ, իսկ արևելքից այդտեղ են ուղարկվել այլ ստորաբաժանումներ։ Բանակը, որտեղ ծառայել է Արիս Սմբատյանի հայրը, ուղարկվել է Ռուսաստան։

«1942թ-ի դեկտեմբերին հայրս մահացել է թշնամու գնդակից։ Ես այդ ժամանակ 7 տարեկան էի», — թախիծն աչքերում հիշում է Արիս պապը։

Նա նույնպես ծառայել է բանակում, տուն է վերադարձել 1956թ-ին։ Որդիները նույնպես ծառայել են հայրենիքին։ Բայց Արիս պապն ամբողջ կյանքի ընթացքում ծանր է տարել հոր մահը։ Արիս պապի (և բոլորի համար) նա հերոս է, որն իր օրինակով սովորեցրել է` յուրաքանչյուրը պետք է ջանք գործադրի, որպեսզի խաղաղություն լինի ամբողջ աշխարհում։

Աղբյուրը՝ Sputnik Արմենիայի կայքէջ: